خبرگزاری ایلنا: بعداز مدت‌ها ركود در بازار نشر شعركه يا اغلب ناشران حاضر به چاپ مجموعه شعر نمي‌شدند يا با هزينه شاعر اقدام به چاپ اثر مي‌كردند، نشر چشمه به‌عنوان يكي از ناشران پركار ادبيات داستاني، در پروژه‌اي با نام«جهان تازه شعر» اقدام به چاپ مجموعه شعر‌هايي از جوانان و پيشكسوتان اين عرصه نموده‌ است. تعدادي از اين كتاب‌ها كه در نمايشگاه كتاب امسال منتشر ‌شده‌اند، عبارتنداز: «مي‌ميرم به جرم آن‌كه هنوز زنده بودم» از شمس لنگرودي، «جنبش تن با كو» از سجاد گودرزي، «مردن به زبان مادري» از روجا چمنكار، « همه چيز عادي‌ست» از مجيد رفعتي،

 « تشريفات» از بهاره رضايي و «سوت زدن در تاريكي» از شهاب مقربين.

گروس عبدالملكيان(شاعر) كه دبيري بخش«جهان تازه شعر» را در نشر چشمه برعهده دارد، درمورد معيارهاي انتخاب مجموعه شعرهاي اين بخش و ميزان تجربه‌گرايي در اين انتخاب‌ها گفت: شعر هم مثل ساير هنرها نتيجه فعاليت دو بخش ناخودآگاه و خودآگاه شاعر است. بخش اول همان چيزي ست كه پل والري(سمبوليست معروف فرانسوي)«هديه خدايان» مي‌نامد و درحقيقت همان بخش ناخودآگاه و الهامي‌است كه قسمتي از علت فاعلي اثراست و به واسطه بخش ديگري از علت فاعلي، يعني خودآگاه شاعر كامل مي‌شود و شكل نهايي شعر را پديد مي‌آورد. به شكل طبيعي اين خودآگاه نتيجه دانش، تجربه ادبي وتجربه زيستي مولف است. به‌عنوان نمونه‌اي چشمگير مي‌توان تاثير ميزان دانش و تجربه يك شاعر را در آثارش، در تحولي كه در شعر فروغ فرخزاد پس از سه دفتر اولش پديد مي‌آيد، مشاهده كرد. يعني در دوره‌هاي مختلف زندگي‌ فروغ وجه الهامي شعر همواره در پس وپيش ذهن شاعرانه‌اش حضور داشته است. بنابراين تحول او از سه دفتر" اسير" ،"عصيان" و "ديوار" به سمت مجموعه‌هاي درخشاني چون "تولدي ديگر" و" ايمان بياوريم به آغاز فصل سرد" نتيجه تحول در وجه خودآگاه شاعر است كه تحت تاثير آشنايي با ابراهيم گلستان كه از چهره‌هاي روشنفكر و پيشرو هنر ايران بود و همچنين آشنايي عميق با شعر و نگاه نيما و ... شكل گرفته است. يعني وقتي فروغ در گفته‌هايش به اين جرقه اشاره مي‌كند كه در آشنايي دقيق با آثار نيما احساس مي‌كند كه يك آدم پشت شعر نيما ايستاده، آدمي كه ملموس است، طبيعي است و ... همه نشان دهنده تحول در نگرش فرخزاد است. يعني تحول در جهان‌بيني، سواد و افزايش تجربه است كه از او شاعري متفاوت نسبت به سه دفتر آغازينش مي‌سازد. حالا مي‌توان به اين نكته اشاره كرد كه تمامي اين بخش‌ها كه در جهان پيراموني انسان حضور دارند و خود را در فلسفه و بلاغت زبان شاعر شكل مي‌دهند به روشني و تا حدود بسيار زيادي قابل تحليل‌اند. يعني علل تاثيرگذاري يك اثر موفق يا عدم موفقيت اثري ديگرتا حدود بسيار زيادي روشن است و قابليت واكاوي دارد. بنابراين در اين مسير مي‌توان وجه ادبي و انديشگي يك مجموعه شعر را تحليل و داوري كرد. و كشف‌ها وتجربه‌ها، تازه يا تكراري بودن آنها را در حوزه انديشه، زبان، فرم، ساختار و ...بررسي نمود. البته نبايد ازنظردور داشت كه مسئله‌اي به نام زيبايي شناسي بر تمامي قسمت‌هاي اشاره شده در يك اثر سايه انداخته است. و اتفاقا بخش عمده‌اي از مسئله نسبي گرايي هنر در همين سايه نهفته است. سايه‌اي كه به واسطه تئوري‌ها و تجربه‌هاي مختلف، شكل‌هاي متنوعي پيدا مي‌كند و غالبا همين گوناگوني ساختمان‌هاي زيبايي شناسانه سبب پيدايش داوري‌هاي متفاوت است.
شاعرمجموعه «سطرها در تاريكي جا عوض مي‌كنند» ادامه داد: كاري كه در بررسي مجموعه شعرهاي رسيده به نشر چشمه انجام داده‌ايم اين است كه درباره اين آثار، تنها در محدوده زيبايي‌شناسانه جرياني خاص قضاوت نكنيم و اين دايره را وسيع‌تردرنظر بگيريم و با تحليل دقيق ويژگي‌ها و مختصات قابل بررسي يك اثر، نمونه‌هاي موفق ژانرهاي متفاوت را در اين مجموعه گردهم آوريم.
گروس عبدالملكيان در برخورد با اين موضوع كه مدت‌هاست ناشران از عدم اقبال مجموعه شعر در بازار نشر مي‌گويند و شايد چشمه جزء معدود ناشراني‌است كه در اين حوزه شروع به سرمايه‌گذاري كرده است، گفت: همانطور كه چاپ‌هاي متعدد مجموعه شعرهاي برخي از شاعران امروز و حضور پررنگ شعر در سايت‌ها و وبلاگ‌ها نيز نشان مي‌دهد، استقبال مخاطبين درچند سال گذشته نسبت به شعر افزايش يافته است. اين هم به دليل پتانسيلي ست كه شعر در دهه هشتاد از خود نشان داده است. البته طبيعتا اين دهه روي هوا شكل نگرفته است وهمانطور كه پيش از اين نيز اشاره كرده‌ام ازتجربه محتوي‌گرايي اواخر دهه پنجاه و شصت و همچنين تجربه‌هاي فرم‌گرايي دهه هفتاد استفاده كرده است. با پديد آوردن وضعيتي متعادل ميان اين دو مسئله و دروني كردن برخي از تجربيات و نزديك شدن به شكل طبيعي يك تجربه(براساس تاملات و تحليل‌هايي دوباره، دقيق و تازه روي مانيفست‌هايي در شعر معاصر و به خصوص واكاوي برخي المان‌هاي ساختمان نمايش نيما و ...) آثاري موفق را پديد آورده است. خوشبختانه اين جريان با استقبال خوبي نيزمواجه شد وسبب شد تا نشرپرمخاطبي چون چشمه بخشي مستقل را باعنوان "جهان تازه شعر" به چاپ شعر امروز ايران اختصاص دهد.
آيا چشمه مسيرخاصي را دراين بخش دنبال مي كند؟ انتخاب‌هاي چشمه در حوزه شعر چگونه است؟ عبدالملكيان به اين سوال اين گونه پاسخ داد: كساني كه مي‌خواهند نمايي از نگرش چشمه را در حوزه نشر شعرببينند، بايد كمي تحمل و تامل داشته باشند تا با بررسي مجموعه شعرهايي كه دست كم در يكي، دو سال اول توسط اين ناشر منتشر مي‌شود، بتوانند به برآوردي نسبتا جامع برسند.
ضمنا مي بايست دوستان دو نكته را درنظربگيرند، اول اين كه شعر ايران، درحال حاضر پتانسيلي نسبتا مشخص دارد و به نسبت همين پتانسيل هم هست كه مجموعه‌ شعرهاي چشمه بررسي و انتخاب مي‌شوند. و نكته ديگر اين كه طبيعتا تا به حال فقط بخشي از اين پتانسيل به چشمه رجوع كرده است و انتخاب‌ها هم از ميان همين‌ها اتفاق افتاده است.
وي درمورد آمار كتاب‌هايي كه براي نشر در مجموعه جهان تازه شعر به ناشر پيشنهاد شده است، گفت: در هشت ماه گذشته، حدود سيصد مجموعه شعر به دست ما رسيده است و از اين ميان نه مجموعه تاييد شده است.
وي به شكل كلي درباره اين سيصد مجموعه گفت: بخشي از آنها غيرحرفه‌اي بود؛ حدود يك پنجمش. باقي آن كار افرادي بود كه با شعر آشنا بودند. يا پيش از اين دفتري منتشر كرده بودند و يا اگر كار اول‌شان بود، معلوم بود كه در اين زمينه تجربه داشته‌اند. البته در اين ميان با مجموعه‌هايي نيز مواجه شديم كه پتانسيل خوبي داشتند اما به يكدستي مناسبي نرسيده بودند. و قرار شد تا مجموعه اين شاعران را پس از جايگزين كردن شعرهايي دوباره بررسي كنيم.
عبدالملكيان درباره سخت‌گيري درانتخاب مجموعه شعرها گفت: بخشي از آن به المان‌هاي ادبي كه صافي ما را مي‌سازند، برمي‌گردد و البته مي بايست شاعران به اين نكته نيز توجه كنند كه جدا از ويژگيهاي ادبي، يك نشر(آن هم در بازار آشفته امروز كتاب) به برخي مسائل ديگر ازجمله استقبال مخاطبين، فروش و... نيز توجه دارد.هرچند بايد اين نكته را اضافه كنم كه در ديدگاه عمومي بخش شعر چشمه اين موضوع مغايرتي با چاپ آثار تجربه گرا ندارد، كما اينكه برخي آثار تاييد شده كه پس از نمايشگاه منتشر مي‌شوند نيز، از اين دسته‌اند.
البته در بررسي‌ها مجبور بوديم تا آنقدرهم ايده آليستي برخورد نكنيم.و در برخي موارد از بعضي معيارها چشم بپوشيم، وگرنه شايد تنها 3 يا 4 مجموعه از اين ميان منتشر مي‌شد كه آنوقت به طور عملي نمي‌توانستيم كار نشر را ادامه دهيم. البته بخشي از اين سخت‌گيري هم مربوط مي شود به اين مسئله كه درحال حاضر اين بخش قدم‌هاي نخست را برمي‌دارد و طبيعي است كه با احتياط بيشتري عمل كنيم.
وي در پايان گفت: ما قصد داريم درصورت امكان و در قدم‌هاي بعد، پروزه چاپ كتاب‌هاي نظري را نيز در حوزه شعر آغاز كنيم.
گفتني‌است آخرين مجموعه شعر گروس عبدالملكيان با نام « سطرها در تاريكي جا عوض مي‌كنند» در نشرمرواريد و در طي يك سالي كه از انتشار آن مي‌گذرد به چاپ پنجم رسيد. او اين روزها درحال تهيه يك سي دي صوتي است و احتمال مي‌دهد كه تا سال آينده مجموعه شعري ديگر منتشر كند.
<!--[if !supportLineBreakNewLine]-->
<!--[endif]-->